هدف ما چیست؟

The Poetry Project | Foto © Rottkay

فعالسازی نیروهای دمکراتیک در آلمان. تشویق تعامل میان مدارس متداول و مدارس پناهندگان، و همچنین بین جوانان پناهنده ساکن در اقامتگاههای پناهندگان با مردمان ساکن در همسایگی آنها. هدف ما اینست که به پیشبرد تفاهم میان افراد بومی و مهاجرین کمک کنیم تا این کشور کماکان سرزمینی آزاد و روشن ضمیر و با سعه صدر بماند.

این جوانان با قرائت و روخوانی نوشته‌های خود در برابر مستمعین، تجارب خود را از این طریق صادقانه با آنان درمیان میگذارند. بسیاری از این نوجوانان تجارب خود از جنگ و خشونت را در اشعاری بهمراه احساساتی از وحشت و تنهائی بیان میکنند. ولی درکنار آن نیز ذهنیاتی پرامید به آینده‌ای روشن وهمچنین تجاربی از برخوردهای مالامال از تفاهم و محبت بچشم میخورد.

ما سعی میکنیم استماع و درنتیجه توجه بیشتر به آنان را تبلیغ کنیم؛ یعنی نه فقط درباره آنان گزارش کنیم، بلکه عرصه‌ای را در اختیار خود آنان قرار دهیم برای رساندن صداهای مختلف و متنوع شان به گوش همگان.

چگونه شروع شد؟

The Poetry Project | Foto © Rottkay

بانی این قضیه خانم سوزانه کُلبل که گذارشگر بخش خارجی مجله اشپیگل نیز هست، در طی سفرهای خود در افغانستان امکان پیدا نمود که مفهوم و اعجاز شعر در زبان پارسی را بدفعات تجربه کند. بهمراه یک وکیل دعاوی اهل افغانستان بنام آرش سپنتا از جوانان پناهنده دعوت کرد در یک کارگاه شعر شرکت کنند که بدواً در حیطه زبان فارسی بود. از آنجائیکه این افراد تازه مهاجر هنوز به زبان آلمانی مسلط نبودند، کمک و پشتیبانی شخصی که زبان مادری آنها را میدانست، جهت درک و تفاهم متقابل بسیار کلیدی بود.

تمرکز طرح بر روی نوجوانانی بود که تنها به آلمان مهاجرت کرده بودند و بدون دوست یا والدین میبایستی امور خود را در غربت رتق و فتق و شروعی تازه را رقم می‌زدند. از آنجائیکه این نوجوانان غالبا پسرانی بودند که به تنهائی به راه دور اروپا فرستاده می‌شدند، اولین گروه نویسندگی هم تنها متشکل از جوانان پسر بود، بنامهای: علی احمد (۱۵ساله)، غنی عطائی (۱۶ساله)، مهدی هاشمی (۱۶ساله)، شاه‌ضمیر هتاکی (۱۶ساله)، کاهل کشمیری (۱۵ساله)، محمد مشقدوست (۱۸ساله)، یاسر نیکصدا (۱۴ساله) و سمیع‌الله رسولی (۱۷ساله).

آنها اشعاری را سرودند درباره آنچه که برایشان در طی مسیر مهاجرت اتفاق افتاده بود. نه ماه بعد این جوانان اشعار و نوشته‌های احساسات‌برانگیزشان را در نشریهٔ مجموعه اشعار برلینر آنتولوژی «پروژه شعر- تنها به اروپا» منتشر کردند و در مقابل خیل مستمعین در شانزدهمین فستیوال بین‌المللی ادبیات برلین روخوانی و اجرا کردند. عکس‌العمل پُرشور و هیجانی که دریافت کردند آنها را تشویق به پیشرفت و ادامه نمود.

از آنزمان به بعد دهها کارگاه و کارگروه نویسندگی و شعر در شهرهای مختلف آلمان تاسیس شد، مانند کلن، فرانکفورت، نورنبرگ و بسیاری دیگر از شهرها؛ و کماکان شعرای جوان بیشتری اشعار خود را در چارچوب مراسم روخوانی و فستیوالها عرضه میکنند.

چرا این کار را میکنیم؟

The Poetry Project | Foto © Rottkay

در سالهای ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ که صدها هزار انسان از مناطق جنگ‌زده به اروپا آمدند، چند تن از دوستان در برلین بدین فکر فرو رفتند که چگونه میتوانیم در آینده همگی در کنار یکدیگر زندگی کنیم. موضوع اصلی این بود که بر غریبه بودن غلبه کنیم. شعر بعنوان یک پُل می‌توانست شروع خوبی باشد.

پروژه شعر و شاعری چگونه کار میکند؟

The Poetry Project | Foto © Rottkay

از دسامبر ۲۰۱۵ جوانان بهمراه راهنمایان کارگاهها و مترجمین در سطح کشور آلمان جهت نگارش بطورمنظم ملاقات میکنند.

هر شاعر یا نویسنده به‌ زبان مادری خود در باره موضوعاتی که محرک جامعه هستند می‌نویسد. درباره آنچه که این جوانان تجربه کرده‌اند، آنچه که انتظار دارند و تصورشان از آینده‌ای که در انتظار آنهاست. درباره غربت و دلتنگی، درباره امید و عشق، و همچنین درباره وضعیت سیاسی روز. همگی در انتهای هر روز کارگاهی کار خود را ارائه و روخوانی میکنند و پس از آن باتفاق اکثراً بحث میشود که در کجای هر متن، کدام کلمه، به چه معنا و مفهومی میتواند ترجمه بهتر و دقیقتری را برساند.

اینها همه لحظات زیبائی هستند برای شناساندن و شناختن متقابل افراد که همچنین میتوان برای آنان عرصه‌ای جهت عرضه به عموم پیدا نمود. بدین ترتیب اشعار تولید شده در کارگاهها در چارچوب روخوانی‌ها و فستیوالها، در رسانه‌ها از قبیل رادیو و مجلات و روزنامه‌ها و همچنین تئاتر و سینما عرضه میشوند تا مردمان هرچه بیشتری بتوانند از این طریق در این گفتمان بین فرهنگیِ مداوم شرکت کنند. اولین مجلد شعر «اشعار ما» در ابتدای سال ۲۰۱۸ انتشار یافت. به متون منتشر شده در آنجا در همان سال جایزه شعر دانش‌آموز اِلزه لاسکر اعطاء شد. در سال ۲۰۱۹ شعرای جوان دیگری جایزه ادبیات جوان برلین-براندنبورگ «تئو» را در ردهٔ شعر و زبان دریافت کردند.

پروژه شعر و شاعری چیست؟

The Poetry Project | Foto © Rottkay

ما یک انجمن پروژه شعر به چهار زبان هستیم که در سراسر آلمان کارگاههائی را تشکیل میدهیم که جوانان از مهاجر و غیرمهاجر میتوانند در آن گردهمائی و ملاقات کنند. ما به زبانهای فارسی، عربی، آلمانی و انگلیسی مینویسیم و گفتمانهای حاصل از آن را به بیرون انتشار میدهیم بدین ترتیب که جلسات روخوانی عمومی ترتیب داده و متون منتخب هر کارگروه را منتشر و ارائه میدهیم.